Hoe zit het met het Mozes-model?

Dit artikel is onderdeel van de serie artikelen over kerkleiderschap.

Wellicht ken je Exodus 18:13-27 of Jozua 3:7. Velen noemen dit het “Mozes-model” voor de manier waarop lokale gemeenten geleid worden. Het gaat om de autoriteit die God aan Mozes gaf, en later aan Jozua, en hoe dit vandaag de dag vaak wordt toegepast in de leiding van kerken. En hoewel velen Mozes niet direct noemen, volgen veel kerken en predikanten een soortgelijk model van leiderschap in hun gemeenten (zie afbeelding ter illustratie).

Leiderschap van Mozes toegepast in de lokale gemeente

Het probleem met het Mozes-model

We dienen altijd voorzichtig te zijn met de manier waarop we Oudtestamentische teksten op onszelf toepassen. Velen maken de fout door een Oudtestamentisch model voor leiderschap toe te passen op de Nieuwtestamentische kerk. Ze gaan ervan uit dat de autoriteit en prominentie die aan mannen zoals Mozes en Jozua werd gegeven, ook aan predikanten in een lokale gemeente moet worden toegekend. Maar nergens in het Nieuwe Testament wordt een individu op dezelfde manier verheven als Mozes.

Mozes leidde het hele volk van God, niet alleen een lokale bijeenkomst van Israëlieten. Als we dit model consistent op de kerk toepassen, zouden we eerder bij iets uitkomen dat lijkt op een paus dan een leider van een lokale gemeente.

De rol van Mozes was uniek, en als je de Schrift eerlijk en consistent leest, kom je tot de conclusie dat Mozes een voorschaduw ofwel een typebeeld was van de Heere Jezus Christus en niet van een leider van de lokale gemeente. Mozes fungeerde als middelaar tussen God en het volk Israël. Niet de “senior pastor” vervult die rol onder het nieuwe verbond, maar de Heere Jezus Zelf.

Want er is één God. Er is ook één Middelaar tussen God en mensen, de mens Christus Jezus.

Leiderschap in de plaatselijke gemeente wordt altijd en alleen toevertrouwd aan een meerderheid van mannen die ouderlingen, opzieners of herders worden genoemd. Je zult geen enkele aanwijzing vinden dat een lokale gemeente moet worden bestuurd door een enkele ouderling of pastor. Bovendien worden de termen “pastor/herder,” “oudste,” en “opziener” in het Nieuwe Testament door elkaar gebruikt om te verwijzen naar hetzelfde ambt (lees Handelingen 20:17; Handelingen 20:28 en 1 Petrus 5:1-4; vergelijk 1 Timotheüs 3:1 en Titus 1:5). Het idee van een pastor die spreekt en een groep ouderlingen die hem “volgen” bestaat niet, omdat de pastor zelf een ouderling is en de ouderlingen zijn “pastors”.

Een van de grootste gevaren van het Mozes-model is dat de senior pastor vrijwel geen echte verantwoording hoeft af te leggen. Dit is een gevaarlijke positie. Vooral wanneer je wordt geleerd om het leiderschap of de opvattingen van de senior pastor niet in twijfel te trekken. Vaak wordt dit gezien als een zonde, net zoals Aäron en Mirjam zondigden door Mozes te ondermijnen. In dergelijke situaties beginnen “leiders” zichzelf vaak te beschouwen als vrijgesteld van Bijbelse gedragsnormen.

Neem de volgende waarschuwing van de opzieners van deze gemeente ter harte: Als je je ooit in een kerk, een bediening of een situatie bevindt waarin de leider of pastor boven kritiek verheven is en aan niemand anders verantwoording verschuldigd is dan aan zichzelf, verlaat die gemeente! Als je je in een kerk bevindt waar de senior pastor niet kan worden terechtgewezen of uit zijn ambt in de kerk kan worden gezet na zonde, verlaat die gemeente! Als je je in een situatie bevindt waar de leider willekeurige en ultieme autoriteit heeft over elke beslissing, verlaat die gemeente! Het is noch Bijbels noch liefdevol om een sterfelijk man in zo’n kwetsbare positie te plaatsen zonder verantwoording aan mede ouderlingen die van hem houden en hem de waarheid zullen vertellen, zelfs als het pijnlijk is.

Dit wil niet zeggen dat ouderlingen die samen met andere ouderlingen zorg dragen voor een gemeente niet kunnen zondigen en vallen. Helaas gebeurt dit wel. Maar het is moeilijker voor hen dan voor degenen die hun autoriteit baseren op een onbijbels beroep op het voorbeeld van Oudtestamentische figuren zoals Mozes of Jozua.

Kunnen we veel leren over Bijbels leiderschap uit de levens en bedieningen van Mozes, Jozua en David in het Oude Testament? Absoluut. Maar dat houdt niet in dat de structuren van geestelijke autoriteit die actief waren onder het oude verbond moeten worden toegepast op het leven van de kerk onder het nieuwe verbond.

Het beste wat een trouwe lokale gemeente kan doen, is dat al haar leden en leiders zich onderwerpen aan de Grote Herder van de gemeente: de Heere Jezus Christus. Hij is het Hoofd van de gemeente. De taak van een ouderling is niet om in de plaats van de Heere te staan, maar om trouw Zijn boodschap te verkondigen. Opzieners hebben alleen Bijbelse gezag voor zover ze zich houden aan de waarheid van het Evangelie en de gemeente aansporen om Gods Woord te gehoorzamen.

Heb je een vraag?